'Herindeling geen goede impuls gehad op Hasselt'

HASSELT - De gemeente Zwartewaterland bestaat in 2011 tien jaar. De Stadskoerier kijkt daarom met verschillende ervaringsdeskundigen terug op de samenvoeging van de gemeentes Genemuiden, Hasselt en Zwartsluis in 2001. De vierde en laatste in de serie is Jan ten Klooster, die veertig jaar raadslid is geweest, eerst voor Hasselt en later voor de gemeente Zwartewaterland. Hij belicht de Hasselter kant van de herindeling.

Net als Zwartsluis onderging ook Hasselt de herindeling in 2001 gelaten. Blij waren de inwoners allerminst met de samenvoeging, maar de meesten waren zich er van doordrongen dat elke vorm van verzet hetzelfde zou zijn als water naar de zee dragen. Maar of de fusie Hasselt nu uiteindelijk goed heeft gedaan, waagt oud-HKV-raadslid Jan ten Klooster tien jaar later te betwijfelen.

"Het is moeilijk te zeggen", vertelt de man met veertig jaar raadservaring. "Maar er zijn in Hasselt weinig projecten van de grond gekomen. De woningbouw is gestagneerd, de grote plannen voor de binnenstad en verkeerscirculatie zijn nog niet gerealiseerd, het plan Waterfront. Hoe lang is de gemeente daar al niet mee bezig? Natuurlijk hangt dat allemaal ook samen met de economische ontwikkelingen, maar ik kan niet direct zeggen dat de herindeling een positieve impuls op Hasselt heeft gehad."

Dit is volgens de oud-raadsnestor deels te wijten aan de lagere inkomsten uit het gemeentefonds (fonds met belastinggeld van het Rijk) die gepaard gingen met de fusie. "Daar komt bij dat de gemeentelijke organisatie relatief veel kleiner werd. Na de samenvoeging van drie gemeentebesturen was er aanvankelijk een overcapaciteit. Maar hoewel de gemeente vanuit het Rijk steeds meer taken kreeg toebedeeld, werd onze slagkracht verkleind. Dat bracht de gemeente Zwartewaterland in financieel moeilijk vaarwater."

Geruisloos
Aan de andere kant vindt Ten Klooster dat er sinds het opgaan van Hasselt in de gemeente Zwartewaterland niet veel is veranderd. "Het is hier betrekkelijk geruisloos verlopen, met minder weerstand dan in Genemuiden", vertelt de 65-jarige Hasselter. "Het gemeentehuis bleef daarnaast ook in Hasselt. Er ontstond wel een tweesporenbeleid. Daarbij werd enerzijds geprobeerd zo veel mogelijk zelfstandig te blijven. Anderzijds werd getracht zo goed mogelijk samen te werken. In de beginperiode van Zwartewaterland waren we als nieuwe gemeentelijke organisatie erg intern gericht, met weinig dadendrang naar buiten toe. We dachten aanvankelijk dat dit niet langer dan een jaar in beslag zou nemen, maar dat viel tegen. Het heeft jaren geduurd voordat we de organisatie tot een goed werkend geheel hadden gesmeed."

Ten Klooster denkt niet dat het samengaan van drie gemeentebesturen heeft geresulteerd in een tragere besluitvorming. "Nee, die vertraging heeft hem meer gezeten in de financile situatie. Ook het dualisme (bestuurlijke scheiding van raad en college van burgemeester en wethouders) heeft daarin een rol gespeeld. Vooral voor de oude rotten in de raad was dat een flinke omschakeling. Zij bleven te veel op detailniveau denken, in plaats van dat zij kaders stelden en controleerden. Dat was immers de nieuwe rol van de raad. Dat vergde tijd en is nog steeds in ontwikkeling."

Scherpe kantjes
Maar los van de goede en slechte aspecten van de herindeling, is de gemeente Zwartewaterland na tien jaar de eenheid 'aardig dicht' genaderd, zo vindt Ten Klooster. "Er is nog steeds het psychologische aspect, bijvoorbeeld dat je als Genemuidenaar of Zwartsluiziger voor gemeentelijke zaken naar Hasselt moet. Daarnaast blijft er altijd het gevaar dat een kern zich achtergesteld voelt aan de ander. Kijk naar de drie zwembaden in Zwartewaterland. Op 22.000 inwoners is dat wat 'overdone'. Maar zodra er aan een bad gemorreld wordt, gaan er emoties spelen. En dan de centrumplannen. De vraag ontstaat of er straks na Zwartsluis nog wel geld over is voor Genemuiden en Hasselt. Dan steekt het dorpisme weer de kop op. Als we nog weer eens tien jaar verder zijn, zullen de scherpe kantjes er wel af zijn. Dan zijn we sinds 2001 een generatie verder en is daar geen verbetering meer in mogelijk. Maar goed, misschien zijn we dan wel weer verwikkeld in een fusie met Zwolle. Wie zal het zeggen?"