(door Enrico Kolk)
KAMPERZEEDIJK – Stoomgemaal Mastenbroek telt dit jaar 160 jaar en is daarmee het oudst werkende stoomgemaal van Europa. “Dit is keurig beheerd door Waterschap en machinist”, complimenteerde Jan Reijnen van de Nederlandse Gemalen Stichting bij een bijeenkomst ter gelegenheid van het jubileum.
Deze bijeenkomst vond maandag plaats in het bijgebouw van het stoomgemaal, dat speciaal voor de gelegenheid op stoom gebracht werd. Volgens burgemeester Eddy Bilder was het goed ‘om de verjaardag te vieren’. “Het is een vitale oude die hier verjaart en in goede conditie. Ook is ‘ie prachtig gelegen in een polder die nog vele malen ouder is dan dit gemaal.”
Speciaal over deze polder kwam gastspreker Arie Slob, directeur van het Historisch Centrum Overijssel, vertellen. “In 1364 ontstaat de Mastenbroeker polder. Het is fascinerend om je in die geschiedenis te verdiepen. Dat maakt een rit door die polder mooier. Ook na de bedijking kwam het water van de Zuiderzee elke keer terug. In 1825 was de laatste grote watersnoodramp in de polder.”
Pas 31 jaar later werd gemaal Mastenbroek in gebruik genomen. Het eerste stoomgemaal buiten de Hollanden. “Hasselt, Zwolle en Kampen hadden hier belang bij. Het voorkwam misoogsten en daardoor armoede en honger”, vertelde Reijnen. Tot 1961 deed het gemaal dienst. Daarna werd het stilgelegd. “In 1957 werd er in de gemeenteraad al gesproken over wat te doen met dit industrieel monument. Toch heeft men na het stilleggen nog twintig jaar gewacht (tot 1981) met de restauratie. Dankzij vrijwilligers is het hele gemaal toen gerestaureerd.”
Nog steeds wordt het gemaal door vrijwilligers onderhouden. Reijnen tipte de stichting achter het gemaal om de uren van de vrijwilligers te noteren. “Al is het maar om aan te geven wat mensen absorberen. Reken dan bijvoorbeeld 15 euro per uur, het beunhaastarief. Want een gemaal is altijd ‘een schip van bijleg’.”
Veel lof was er dan ook voor de vrijwilligers. “Als zij er niet waren dan zou dat stoomgemaal niet in deze staat zijn”, stak burgemeester Bilder hen een hart onder de riem. Voorzitter Wim Porte: “We hebben hier te maken met een stukje in Amsterdam gemaakt handwerk. En het werkt nog steeds. Dat is onze trots.”
